A Fundación Brandomil tivo un ano máis a honra de recibir a un grupo de 90 alumnos do Grao en Historia da Universidade de Santiago de Compostela, acompañados por parte do profesorado encabezado polo doutor Miguel Carrero Pazos. A visita abrangueu tanto o entorno do Camiño Real e Ponte Vella como o xacemento de Pedra do Altar, facendo un percorrido pola propia localidade e os restos que agocha.
Deste xeito, Brandomil consolídase como un auténtico referente da arqueoloxía galega, non só pola magnitude do xacemento, senón tamén pola actividade investigadora, publicacións e aplicación das máis novidosas técnicas auxiliares da arqueoloxía.
O propio arqueólogo director das escavacións dende o ano 2019, Lino Gorgoso, explicou ó alumnado os resultados acadados no ano 2025, durante o cal executouse un proxecto de prospección non invasiva no terreo mediante xeorradar, gradiómetro e dron LIDAR Multiespectral, en colaboración co Centro Superior de Investigaciones Científicas (CSIC), localizándose multitude de restos soterrados. A combinación desta tecnoloxía de última xeración, complementa ás propias escavacións e a análises de radiocarbono e de sedimentos que fan de Brandomil un xacemento punteiro a nivel peninsular.
A recepción ós visitantes comezou na nova Oficina de Información Cultural-Turística, “Brandomil. Porta romana da Costa da Morte” que a Fundación Brandomil ten na área de lecer da Ponte Vella, instalacións que conteñen reproducións de pezas e imaxes áreas do espazo arqueolóxico, introdución perfecta para coñecer a vista de paxaro a distribución dos catro elementos que conforman o xacemento: o Camiño Real, a Ponte, a muralla do Castro e as domus romanas de Pedra do Altar.
Logo de coñecer o recentemente escavado Camiño Real de Santiago a Muxía, que se superpón a unha vía romana, a visita guiada atravesa o Xallas pola Ponte Vella (do século XVI con base romana) e bordea o Castro polo foso, nunha paraxe de gran beleza paisaxística, como recoñeceron os visitantes.
A seguir, o percorrido detívose na propia localidade, para amosarlles ós alumnos a riqueza de restos romanos que existen en moitas das casas da mesma: basas de columnas no muro da igrexa parroquial, pías e outras basas nos hórreos e, como non, o coñecido miliario romano de Brandomil.
Entrando no xacemento de Pedra do Altar pola xa afamada vía romana de case dous mil anos, o alumnado puido escoitar as explicacións das distintas partes que conforman a Domus Romana 1 que está descuberta parcialmente: Culina, Vestibulum, Atrium, Tablinum, Impluvium, Fauces, Tabernae… foron os nomes que ouviron das distintas estancias que conforman esta casa señorial do século I da Era e que está totalmente visitable.
Os resultados das escavacións do ano 2025 fican soterrados preventivamente, pero as estruturas localizadas a finais do pasado ano na finca Agro de Pedra do Altar serán as seguintes en quedar á vista, sorprendéndose os visitantes da distancia das mesmas ó xacemento visitable, clara mostra da magnitude da ocupación romana.
A ilustre visita rematou de novo na Oficina de Información co reparto de trípticos do xacemento, destacando a curiosidade entre o alumnado acerca da reprodución dun frontón funerario que aparecera en Brandomil, único na Comunidade Autónoma, e que na actualidade está en paradoiro descoñecido. Con esta réplica de polistireno inténtase dar coñecemento deste importante obxecto arqueolóxico para que a súa divulgación poda darnos algún día resposta do seu emprazamento actual.
Durante as case dúas horas que durou a ruta, o arqueólogo Lino Gorgoso e o Secretario da Fundación Brandomil Enrique Eduardo Iglesias, responderon as dúbidas formuladas polo alumnado, nunha xornada considerada inesquecible e da que se espera saian novas vocacións para os futuros arqueólogos de Galicia.