Primeiras xeadas e cambio climático


Coa chegada das primeiras xeadas e observando o efecto do frío nas plantas, un non pode deixar de botar unha ollada á situación actual. Convidar a unha reflexión de como está a cambiar todo. Por unha banda o aumento da concienciación social ante os problemas relacionados co cambio climático e a inutilidade dos políticos e dirixentes que se enchen a boca con palabras grandilocuentes e os seus brindes ao sol, non estando nunca á altura do problema. Por outra banda, prestar atención a como o problema afecta á terra e observar a maneira na que este, achégase xa á irreversibilidade, se é que non a excede.

Unha rápida mirada ao campo fai que vexamos as plantas e nos expoñámos como estas se viron sobreexpostas en comparación ao que sucedía hai 30 anos. En Europa o seu período de crecemento aumentou ergo a súa exposición tamén. As plantas teñen que soportar máis días ao ano con xeadas. Brotan antes (mesmo antes de primavera) e a súa actividade para máis tarde (case no inverno).

Contrasta co que pasa en América do Norte e Asia, onde, contrariamente a Europa, o quecemento global aquí, reduciu número de días de xeadas. Con todo o período de actividade tamén se dilatou co consecuente problema.

Outro sinal claro é a oscilación térmica brutal entre latitudes que acrecentaron a súa tónica xeral e aumentaron perigosamente os seus números de temperatura. Comparamos Adelaida en Australia, onde se alcanzaron os 46,6 º C con Canadá e 14 estados de EEUU con ondas de frío de 40º C baixo cero. Cidades como Chicago presentan unha sensación térmica de 50º C baixo cero, o que fai incompatible a actividade humana e a produtiva. Cancelación de voos, peche de colexios e oficinas, así como estradas e autoestradas xeadas son moeda corrente na cidade do vento. Mentres, en Australia, as altas temperaturas deixan millóns de peixes mortos e medidas de emerxencia polos altos niveis de ozono.

A pesar da distancia e diferenza de latitude non son fenómenos alleos e están conectados. Científicos expertos no cambio climático alertan da afectación na CGA (Circulación xeral atmosférica), o cal explica o comportamento anómalo duns ventos xélidos que raramente excedían os límites o Ártico.

Chegado o caso, de cumprirse os obxectivos de redución de emisións, os efectos positivos tardarán en notarse. Haberá por tanto que prepararse para un período de anomalías persistentes en fenómenos extremos e que traerán consigo graves danos.

No referente a España podemos destacar a problemática na subida do nivel mar, secas pertinaces e desertización xeneralizada, así como ondas de calor xunto con invernos máis extremos e duros.

O aumento da temperatura como consecuencia da industrialización do século XX foi de 0,6 º C e a subida do nivel do mar de 10-12 cm. Con todo, de continuar co ritmo actual a posibilidade de subida do nivel do mar sería de 3 m para o ano 2100. Baste lembrar a imaxe icónica do oso polar á deriva sobre un bloque de xeo. Se o derretimiento dos casquetes entra en xogo de forma contundente e acábanse facendo realidade os malos agoiros, cidades como Málaga, Barcelona, Santander ou A Coruña sufrirían inundacións severas.

Segundo o Ministerio de medio ambiente o 74% do chan español está en proceso de desertificación. Ademais existe a previsión de que o 20% a salvo, se vexa en perigo en 50 anos. A perda de chan fértil é xa irreversible. Isto provocará un maior éxodo do campo ás grandes cidades debido á crise da agricultura tradicional. Ademais, os recursos naturais das zonas lindeiras a estas urbes veranse sobreexplotados, incluíndo os recursos hídricos subterráneos. Os niveis de contaminación destas áreas elevaranse coa consecuente retroalimentación do cambio climático.

En outubro de 2017 celebrábase en Vigo o VI Congreso sobre cambio climático e pesca organizado pola FAO e Conxemar. Alí os expertos alertaban sobre o aumento da temperatura da auga, a acidificación do océano e o cambio das correntes mariñas. Tendo como resultado a modificación da distribución das especies.

Atlántico e Cantábrico ven ás súas especies características cada vez máis ao norte en busca de augas máis propicias, co que esta “ tropicalización das especies” afectará ao 60% da pesca e acuicultura.

A situación é, por tanto, máis que alarmante. O Parlamento europeo proclamou un estado de emerxencia polo clima e o medio ambiente. Márcase o límite do incremento da temperatura en 1,5º C (por baixo de 2º C). De non conseguirse esta medida, as repercusións serán catastróficas. Estamos entón ante a hora h e o día d para tomar medidas sen necesidade de que a nena sueca, Greta Thunberg, activista infantil promocionada a saber con que intereses de dispersión, chame a atención ou monte o numerito de reprimenda a uns políticos ineficaces e incapaces de dar solución definitiva e global ao problema, quen ademais, ante os ollos do mundo, aplauden a rifa mediática con rostros circunspectos.

ALEJANDRO LUÍS OTERO JAMARDO