O pasado mércores 2 de decembro propoñíanse no seo do CISNS (Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde) celebrado entre as comunidades autónomas e Ministerio, unha serie de recomendacións para a celebración das comidas e ceas do Nadal dos días 24, 25 e 31 de decembro. Devandito Consello establecía que o número de persoas reunidas non debe, en ningún caso, superar un máximo de dez, salvo que se trate de conviventes. Á hora de establecer esta limitación utilízanse os termos familiares e “achegados”, e é este último e o seu amplo abanico de posibilidades, onde se fai unha invitación á “barra libre” de acceso de persoas nas celebracións do Nadal.
A quen fai referencia a palabra “achegado”? Quen é e quen non?
Son varias as opinións que consideran perigosas e pouco estritas estas recomendacións. Entre estas voces temos ao titular da Xunta, Alberto Nuñez Feijóo, quen considera que o número de dez persoas achegadas supón un risco alto, á vez que insiste no descoñecemento do significado exacto que a “achegado” dá o Ministerio de Sanidade. Puntualizando que non debería haber reunións de máis de dúas familias que convivan, xuntas e considerando aos nenos como un vector de menor risco que os adultos.
Na mesma liña crítica mostrábase o presidente de Aragón, o socialista Javier Lambán, quen tachaba de erro a inclusión da palabra achegado, pois ao seu xuízo permitía e xustificaba calquera tipo de desprazamento e encontro.
Ao final o que queda é a responsabilidade cidadá e o saber que estamos “a xogar con lume”. Valorar se o risco para correr merece a pena e se o pasar un Nadal diferente ás de sempre, por unha vez na vida, xustifícase na cantidade de vidas humanas que pode salvar. As respostas parecen obvias.
Expertos en saúde como o Dr. Juán Gestal, epidemiólogo e catedrático emérito de Medicina preventiva e Saúde pública na USC, advertían do risco que isto vai supoñer. En declaracións a Cuatro tv consideraba un despropósito que se permita a mobilidade polo territorio nacional pois é como dicir: “vaia vostede onde queira”, agardando tallante unha corrección e considerándoo un fallo.
Outro aspecto para ter en conta, que non é cuestión baladí, está no encaixe legal das devanditas recomendacións. Tanto Feijóo como autoridades de Euskadi, Andalucía, Cataluña e Madrid indicaban que non terían que cumprir o acordo do CISNS. Pola contra, o Ministro de Sanidade Salvador Illa lembraba a súa obrigatoriedade, pois se circunscribe ao marco de facultades que concede o estado de alarma ao CISNS para tomar acordos de “obrigado cumprimento”.
Segundo opinión do Xuíz Vázquez Taín, o problema estriba en que en teoría si son de obrigado cumprimento, pero para iso é necesario que cada comunidade publique unha resolución ou decreto da entidade correspondente para a súa aplicación. No caso de Galicia no DOG, que debe establecer o desenvolvemento dos medios legais a tal fin.
Pero tras todo este caos e maremágnum de recomendacións, con encaixes legais efectivos ou non, eufemismos e termos de amplísima traxectoria, onde “achegado” leva a palma, escóndese unha manifesta inoperancia na que os políticos non se atreven a dicirnos ás claras o que os expertos demandan, que non é outra cousa que non nos reunamos. Que o risco é enorme e o custo en vidas vai ser altísimo. Ademais de servir en bandexa de prata unha terceira onda que pode poñer en xaque o noso sistema de saúde.
O control das recomendacións non só é imposible, senón tamén de escaso rigor e pouco estrito. En realidade, están a darnos vía libre para facer o que queiramos pois non se atreven a coller as rendas e tomar decisións pola impopularidade das mesmas. Algo que a un goberno deberíalle dar igual. A condición de que o que busque conseguir é o ben común e a implementación dunhas medidas encamiñadas a salvar vidas.
Exemplos recentes temos en EEUU onde a celebración de Thanksgiving (día de acción de grazas), que na cultura americana compite en importancia co noso Nadal, deixou un regueiro de hospitalizacións masivas como consecuencia dos millóns de desprazamentos.
Pois ben, é de obrigada esixencia contar con gobernantes que gobernen, que escoiten a verdadeiros expertos e en función desas opinións versadas, actúen. Esquecendo enquisas, carreiras de popularidade, e réditos electorais.
ALEJANDRO LUÍS OTERO JAMARDO