A pandemia espiu os problemas estruturais de España. Falla o chamado Estado das Autonomías e fallan os seus actores. Carecemos dunha cultura do común, o que nos afecta a todos, como a calidade do aire que respiramos ou a corrupción. Non sabemos construír sobre o construído. Prima a táboa rasa sobre o consenso. É pouco frecuente encomiar actuacións do partido contrario. Imponse o berro sobre a escóitaa. O insulto é a linguaxe favorita dos necios, sexan políticos, tuiteros ou xornalistas.
A pandemia representaba unha oportunidade para tecer confianzas e establecer algún tipo de mecanismo de cooperación que será esencial para superar a depresión económica. Hai máis unidade na xente que nos dirixentes e xornalistas que viven de encabronar á xente. A maioría das autonomías varreron para casa. Tamén lles faltou sentido de Estado máis aló das súas fronteiras e dos intereses dos seus líderes. Poderiamos salvar a Euskadi e ao PNV, experto no xogo entre liñas.
Pedro Sánchez non soubo aproveitar un escenario político favorable na Comunidade Valenciana, nin explotar as diferenzas de ton e ás veces de fondo do PP de Galicia e de Andalucía coa estratexia frontista de Pablo Casado. Para o PSOE, PP e Cidadáns, os problemas territoriais débense ao aventurismo do Procés.
A pandemia mostrounos algo que estaba á vista de todos: o problema non é Cataluña, nin o sector que segue a Puigdemont como un profeta e que soñou cunha independencia por confinamento. O problema é España. Cataluña só é un síntoma grave.