- O experto economista Angel Andújar, medita que a recuperación económica da pandemia pode ser máis lenta que noutros territorios.
- A caída da economía no peor ano da crise de 2008 foi a metade da prevista para o ano 2020.
- Desde a crise financeira avanzouse no tratamento das insolvencias de particulares e autónomos a través da Lei de Segunda Oportunidade.
- O recurso a esta Lei en Galicia é moi escaso e só 83 persoas se acolleron á mesma no ano 2019.
Comeza a desescalada do COVID-19 e paralelamente a escalada das consecuencias económicas que esta crise sanitaria desencadeou e seguirá desencadeando nos próximos meses. No primeiro trimestre de 2020 o PIB da economía española caíu un 5,2% e as previsións de descenso no ano apuntan ao 8%, cun repunte do paro ata o 21%. Serían cifras humillantes se non tivésemos na memoria a non tan afastada crise financeira do ano 2008, da que tardamos en recuperarnos nada menos que 7 anos.
Aquela “pandemia económica” trouxo consigo unha avalancha de insolvencias de empresas e como consecuencia un dramático ascenso do desemprego. Con todo, a caída da economía no peor ano daquela crise, o 2009, situouse no 3,8%, isto é, a metade da esperada para o ano 2020. Debemos vaticinar entón que, a pesar dos esforzos financeiros e lexislativos do goberno para conter o desastre, esta será en gran medida inevitable e chegaría o momento de aplicar as leccións aprendidas daquela crise para mitigar os efectos da que agora nos enfrontamos.
Na crise do COVID-19 xa non serán os bancos (xa saneados) e o sector da construción (en situación de mínimos) os máis afectados senón aqueles sectores denominados “non esenciais” cuxa actividade se viu paralizada pola pandemia e cuxo futuro está máis que en cuestión polas prevencións necesarias para o proceso de desescalada e os cambios nos comportamentos sociais que nos esperan. Estamos a falar do sector turístico, a hostalería, o comercio, as actividades de lecer e un longo etcétera.
É a tipoloxía maioritaria das empresas que compoñen os mesmos: autónomos con e sen empregados e PEMES, a que nos pon na diana aos potencialmente máis prexudicados nesta ocasión.
Das leccións aprendidas na crise financeira de 2008, á parte da necesidade de recorrer ao déficit público para dotar de osixeno financeiro ás empresas, figura poñer ao dispor destas instrumentos legais eficaces para abordar os estados de insolvencia. Nisto último, os apresurados intentos por mellorar, axilizar e simplificar a lexislación concursal durante aquela crise tiveron un decepcionante resultado e é que, a día de hoxe, o 92% das empresas que solicitan concurso de acredores desaparecen.
Ademais dos seus desalentadores resultados, o procedemento concursal segue sendo excesivamente longo, complexo e custoso e desde logo nada alagüeño para os seus potenciais usuarios na actual crise, que lembremos non son empresas con importantes gabinetes de avogados e expertos senón os titulares de restaurantes e cafeterías e o dono da tenda da esquina.
Para eles, con todo, non todo son malas noticias xa que se en algo avanzamos desde a última crise é no tratamento das insolvencias de particulares e autónomos. No ano 2015 viu a lus no noso país a denominada “Lei de Segunda Oportunidade”, a cal supuxo un primeiro intento de aproximarnos ao tratamento das quebras persoais xa vixentes noutros países, especialmente os anglosaxóns. O procedemento contido nesta Lei permite o refinanciamento das débedas das persoas físicas, acomodando o seu pago ás dispoñibilidades económicas do debedor e mesmo a exoneración das mesmas a través do cumprimento de determinados requisitos.
A pesar do o positivo resultado da súa aplicación práctica (termina na maior parte dos casos coa cancelación definitiva das débedas) e de que constitúe unha saída máis que airosa para a tipoloxía de empresas á que acabamos de referirnos, o recurso á mesma é moi escaso, especialmente na comunidade galega.
No ano 2019, unicamente 83 persoas acolléronse á mesma, o que nos sitúa nos últimos postos da lista de comunidades que se benefician deste recurso legal, só por detrás de Canarias, Andalucía e Estremadura (tamén o País Vasco, aínda que presumiblemente por motivos distintos a estas rexións).
Galicia, por tanto, non está a aproveitar ao nivel doutras comunidades autónomas este importante instrumento legal posto ao dispor dos cidadáns para reconducir unha situación financeira adversa, que dadas as actuais expectativas resulta previsible en non poucos casos. Se esta tendencia non se reverte, gran parte dos particulares e autónomos galegos veranse condenados a converterse, do mesmo xeito que ocorreu na anterior crise económica, en “zombies financeiros”, incapaces de rehabilitarse novamente como emprendedores e recuperarse como membros economicamente activos dunha sociedade que lles necesita con urxencia.
Por.- José Angel Andújar Vecino. Licenciado en Ciencias Económicas pola Universidade de Santiago de Compostela (1.988).